كشوري در دنيا هست كه بايد براي مجبور كردن مردمش به كمتر كار كردن، قانون تصويب كند. دولت ژاپن به تازگي قانوني را به پارلمان برده كه موضوع آن ممنوعيت اضافه‌كاري براي كارمندان عالي‌رتبه است.
بر اساس اين قانون، كارمنداني كه پايه‌ حقوقي‌‌شان سالانه 88 هزار دلار به بالاست (معادل 75/10 ميليون ين) اگر اضافه‌كاري كنند هم بابت آن دريافتی اضافي نخواهند داشت. اين قانون فعلا و در مرحله اول براي كارمندان يقه سفيد يا عاليرتبه تصويب شده اما قرار است در ماه‌هاي آينده براي كارمندان ديگر هم گسترش يابد.
اما در روزهايي كه شركت‌ها و دولت‌ها به دنبال مجبور كردن يا تشويق كردن كارمندان به حضور بيشتر در محل كار هستند، چرا ژاپن براي اين عدم حضور قانون تصويب مي‌كند؟ دليل آن فرهنگ عجيب كار در ژاپن است. ژاپني‌ها به سخت‌كاري معروفند و سالانه عده قابل توجهي بر اثر همين سخت‌كاري و اضافه‌كاري جانشان را از دست مي‌دهند. اين پديده آنقدر شايع است كه برايش در فرهنگ ژاپن نام تعريف كرده‌اند و درباره‌اش تحقيقات گسترده‌اي انجام شده ‌است. نام پديده مرگ بر اثر كار زياد در زبان ژاپني «كاروشي» karoshi است.
هر‌ساله در ژاپن صدها مورد مرگ مرتبط با كار زياد گزارش مي‌شود كه بسياري از آنها در محل كار افراد روي مي‌دهد مانند سكته مغزي، حمله قلبي و حتي خودكشي. ژاپني‌ها در سال 18 روز تعطيلات دارند كه اين شامل تعطيلات سال نو هم مي‌شود. آمارها نشان مي‌دهد كه به‌طور متوسط، ژاپني‌ها تنها از 7 روز از اين 18 روز استفاده مي‌كنند. در سال گذشته حتي اين رقم هم محقق نشده و بسياري از كارگران روزهاي تعطيلشان را هم به كار گذرانده‌اند. در ژاپن كارگران و كارمنداني وجود دارند كه حتي يك روز هم به تعطيلات نمي‌روند. بر اساس آماري كه به تازگي دولت ژاپن منتشر كرده، اين رقم دست كم در سال 2014 حدود 17 درصد بوده ‌است. يعني 17 درصد از نيروي كار ژاپن حتي يك روز هم به تعطيلات نرفته‌اند. البته از اين نظر ژاپن فاصله كمي با آمريكا دارد. در آمريكا 13 درصد از نيروي كار در سال گذشته اصلا به تعطيلات نرفته‌اند. اما نقاط ديگر دنيا از اين نظر با ژاپن فاصله زيادي دارند. مثلا در استراليا حتي يك كارگر و كارمند هم وجود ندارد كه اصلا به تعطيلات نرفته‌باشد. همين موضوع باعث شده كه دولت شينزو آبه نخست‌وزير كه با شعار تغيير و احياي اقتصاد كارش را شروع كرد، دست به تغييرات گسترده در قوانين كار بزند. در همين ماه‌هاي اخير دو قانون درباره كارگران و كارمندان و درباره وضعيت كار در ژاپن تصويب شده‌است. بعد از تصويب قانوني براي خواب اجباري در محل كار، اكنون قانون ديگري براي كارگران و كارمندان ژاپني تصويب شده كه موضوعش مرخصي اجباري براي آنهاست. اين يعني كارگران ژاپني نه خوب مي‌خوابند و نه تمايلي به مرخصي رفتن دارند. تا آنجا كه بر خلاف ديگر نقاط دنيا كه كارفرمايان به دنبال افزايش ساعات كار هستند و كارگران به دنبال افزايش تدابير رفاهي، در ژاپن اوضاع برعكس است. اما دولت شينزو آبه نخست‌وزير ژاپن كه اصلاحات اقتصادي را در صدر برنامه‌هاي خود قرار داده و سه سال پيش باهمين شعار روي كارآمده، قصد دارد فرهنگ كار بيش از حد در ژاپن را تغيير دهد. هدف او از تغيير اين فرهنگ البته افزايش ميزان بهره‌وري است. اين بخشي از طرح‌هايي است كه در ژاپن و در دنيا به نام آبه‌نوميكس معروف شده ‌است.
 او مي‌گويد سال‌ها ركود در اقتصاد ژاپن بايد با تغييرات ساختاري مانند اين، از بين برود و اقتصاد به تحرك بيفتد. نخست‌وزير ژاپن و كارشناسان مشاور او درون دولت مي‌گويند، همين فرهنگ كاري باعث بسياري از معضلات امروزه اين كشور است، از مرگ و مير بالاي نوزادان گرفته تا كاهش زاد و ولد و پير شدن جمعيت و موارد ريشه‌اي‌تري چون چرخيدن وزنه تعادل بازار كار از شركت‌ها به نيروي كار. معني اين جمله آن است كه نيروي كار در ژاپن به عاملي به شدت تعيين‌كننده تبديل شده‌است.
به همين خاطر در ماه‌هاي گذشته دولت با ابلاغ قانوني، شركت‌ها و بنگاه‌هاي ژاپن را ملزم كرده تا از نظر مرخصي كارگران و ساعات كاري آنها، خود را با نرم جهاني همراه كنند. دولت براي ساعات كاري، قانون مشخصي را الزام نكرده‌ است اما براي مرخصي اين كار را انجام داده‌است. بر اساس اين قانون كه به تصويب پارلمان ژاپن هم رسيده‌است، كارفرمايان بايد اطمينان حاصل كنند كه كارگران دست كم از نيمي از تعطيلات سالانه‌‌شان استفاده مي‌كنند.
اكنون در قانون ديگري كه دولت اميدوار است خيلي زود در پارلمان به تصويب برسد، اضافه‌كاري براي كارمندان ارشد و عاليرتبه حذف مي‌شود. آمارها نشان مي‌‌دهد حدود 3/22 درصد از كارمندان ژاپني به‌طور متوسط 50 ساعت در هفته يا بيشتر از اين مقدار كار مي‌كنند. اين بسيار بالاتر از متوسط ساعت كاري كارمندان در انگليس است. در انگليس حدود 7/12 درصد از كارمندان 50 ساعت در هفته كار مي‌كنند. در آمريكا اين رقم حدود 11 درصد است و در فرانسه حدود 8 درصد. دولت ژاپن مي‌گويد حدود 16 درصد از كارمندان و كارگران تمام وقت ژاپني در سال 2013 و 2014 اصلا به مرخصي نرفته‌اند.
اما مخالفان چنين طرح‌هايي مي‌گويند، دولت ژاپن ابتدا بايد به فكر بهبود معيشت كارگران باشد و بعد آنها را به تغيير فرهنگ كار تشويق كند. سال گذشته دولت ژاپن ميزان فقر در اين كشور را 16 درصد اعلام كرد. مبناي اين رقم تعريفي است كه دولت از فقر دارد و مي‌گويد، كساني كه با درآمدي كمتر از نصف متوسط درآمد ملي زندگي مي‌كنند، فقير به حساب مي‌آيند. با اين محاسبه اكنون ژاپن در ميزان بالاي فقرا، يك ركورد تاريخي دارد. سازمان توسعه و همكاري اقتصادي در رده‌بندي كشورهاي عضوش از نظر ميزان فقر، ژاپن را در فهرست 34 كشور در رديف ششم از انتها قرار داده‌ است.....